Proces utrzymania urządzeń pomiarowych i technicznych w odpowiedniej kondycji jest główny dla zachowania ich dokładności i niezawodności w różnorakich zastosowaniach przemysłowych i laboratoryjnych. W praktyce znaczy to systematyczne sprawdzanie parametrów sprzętu oraz porównywanie ich z określonymi wzorcami, co pozwala na identyfikację odchyleń od norm. Wzorcowanie i kalibrowanie są procesami powiązanymi, lecz różniącymi się celami oraz metodami działania.

Wzorcowanie polega na określeniu różnic w gronie wskazaniami urządzenia a wartościami odniesienia przy użyciu precyzyjnych przyrządów, natomiast kalibrowanie obejmuje dostosowanie urządzenia w taki sposób, ażeby jego wskazania były zgodne z wymogami normatywnymi. Regularne wykonywanie tych czynności wpływa na wiarygodność pomiarów i daje możliwość na ocenę jakości działania sprzętu w kontekście założeń technicznych i standardów obowiązujących w danej branży.

Wzorcowanie i kalibrowanie stosowane są w wielu dziedzinach, od przemysłu chemicznego i spożywczego po elektrotechnikę i mechanikę precyzyjną. W przypadku przyrządów pomiarowych takich jak wagi, ciśnieniomierze, termometry czy mierniki elektryczne niezbędne jest uwarunkowanie tolerancji dopuszczalnych odchyleń, które określają, czy urządzenie może być dalej użytkowane, czy wymaga regulacji. Proces wzorcowania opiera się na porównaniu wskazań z wartościami wzorcowymi uzyskanymi z etalonów, które mają znaną i potwierdzoną dokładność. Kalibrowanie jednakże może polegać na regulacji mechanicznej, elektronicznej albo programowej, by skorygować różnice w pomiarach i zapewnić zgodność z wymogami określonymi w dokumentacji technicznej.

Znaczenie wzorcowania i kalibrowania obejmuje także aspekty powiązane z kontrolą jakości produkcji a także bezpieczeństwem użytkowania urządzeń. Nieprawidłowe wskazania sprzętu pomiarowego mogą prowadzić do błędów w procesach technologicznych, przekłamań w badaniach laboratoryjnych albo niewłaściwej oceny parametrów materiałów i komponentów. Dlatego procedury te są na prawdę bardzo często ujęte w systemach zarządzania jakością i standardach branżowych, gdzie wymagane jest dokumentowanie wyników, określenie dat kolejnych przeglądów a także prowadzenie rejestrów zgodności pomiarów z standardami. W znaczącej liczbie sytuacji niezbędne jest również stosowanie akredytowanych laboratoriów i przyrządów referencyjnych, które gwarantują powtarzalność i rzetelność procesu.

Praktyczne aspekty wzorcowania i kalibrowania obejmują przygotowanie urządzeń do pomiarów, identyfikację źródeł błędów, analizę wpływu warunków otoczenia oraz stosowanie odpowiednich procedur technicznych. Istotne jest też dokumentowanie wykonanych działań i uzyskanych wyników w formie protokołów, co pozwala na śledzenie historii urządzeń a także planowanie kolejnych cykli serwisowych. Dzięki systematycznemu podejściu możliwe jest utrzymanie przyrządów w stanie umożliwiającym precyzyjne pomiary przez dłuższy czas, co ma znaczenie zarówno w eksploatacji przemysłowej, jak i w badaniach naukowych. W ten sposób wzorcowanie i kalibrowanie stają się integralną częścią utrzymania jakości, niezależnie od rodzaju stosowanego sprzętu.

Zobacz także: wzorcowanie czujników lab-el.